Analı Kızlı yemeği, köklü bir geçmişe sahip olan ve Anadolu kültürünün simgelerinden biri haline gelmiş bir lezzettir. Bu özel yemeğin kökenleri, masalsı hikayelere ve folklora dayanmaktadır. Farklı rivayetler, yemeğin nasıl ortaya çıktığını anlatırken, Anadolu’nun bereketli topraklarında bu geleneksel yemeğin nasıl evrildiği konusunda da ipuçları sunar. Her bir hikaye, yemeğin ardındaki derin anlamı ve kültürel bağları daha da zenginleştirir.

Analı Kızlı yemeğinin tarihi, halk arasında anlatılan rivayetlere dayanmaktadır. Bu rivayetlerden biri şu şekildedir:

• Bir kadının yedi erkek çocuğu olmuş, hep bir kız çocuğu olsun istemiş ve bunun için Allah'a dua etmiş.
• Duaları kabul olmuş ve bir kız çocuğu dünyaya gelmiş.
• Kadın, kızını pamuklara sararak büyütmüş, ona gözü gibi bakmış.
• Kızı evlenme çağına gelince, kadın kızını isteyen herkesi bir bahaneyle reddetmiş.
• Kızı bir gün bir gence aşık olmuş ve onunla kaçmış.
• Annesi, kızının onu terk ettiğini düşünerek üzüntüsünden yataklara düşmüş.
• Kısa süre içinde annesinin çok hasta olduğunu öğrenen kızı, eşiyle birlikte annesinin elini öpmek üzere yollara düşmüş.
• Kızının tekrar eve döndüğünü gören anne, bu sevincini paylaşmak için büyük bir ziyafet hazırlamış.
• Kimilerine göre bu ziyafet 7 gün 7 gece, kimilerine göre 40 gün 40 gece devam etmiş.
• Anne, bu ziyafet için özel bir yemek hazırlamış.
• Bu yemeğin ismi de o günden gelmeymiş.

Bir başka rivayete göre ise bir anne, küçük kızını hep yanında tutmak için mutfakta yemek hazırlarken onu da yanında oturtmuş. İçli köfte yaptığı bir gün, küçük kızı da oyalansın diye bulgurlu harçtan önüne koymuş. Küçük kız, bu bulgur toplarını yuvarlamaya başlamış. Anne, hem kendi yaptıklarını hem de kızının yuvarladığı bulgur toplarını birlikte pişirmiş. Böylece analı kızlı yemeğinin temelleri atılmış. Analı kızlı, özellikle Adana, Gaziantep ve Malatya yöresinde yapılan geleneksel bir yemektir.