Alanya Kalesi, tarih boyunca birçok farklı medeniyetin etkisi altında kalmış ve bu durum mimari yapısına yansımıştır. Stratejik bir konumda yer alan bu kale, zamanla çeşitli dönemlerin izlerini taşır. Helenistik dönemden Osmanlı dönemine kadar uzanan süreçte, her bir uygarlık kendi mimari anlayışını ve estetik unsurlarını kaleye entegre etmiştir. Bu çok katmanlı yapı, hem askeri işlevselliği hem de estetik özellikleri ile dikkat çeker.

Alanya Kalesi'nin mimari yapısı, farklı medeniyetlerin etkisiyle çok katmanlı bir özellik taşır.

• Helenistik Dönem: M.Ö. 2. yüzyılda Diototos Tryphon tarafından yapılan kalın taşlı surlar bu döneme aittir.
• Roma Dönemi: M.Ö. 65 yılında Roma'lı Pompeius'un zaferiyle korsan egemenliği sona erer ve kent büyür, yeni binalar eklenir.
• Bizans Dönemi: Kalonoros adıyla Akdeniz'in en işlek limanlarından biri olur.
• Selçuklu Dönemi: 1221 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubad kaleyi fetheder ve büyük bir imar faaliyetine başlar. Bugünkü mevcut surlar, büyük sarnıçlar, Tersane, Kızılkule, Tophane ve İçkale'deki saray kompleksi bu dönemde inşa edilir.
• Osmanlı Dönemi: Süleymaniye Camii ve bedesten gibi yapılar eklenir.

Kalenin mimari özellikleri:

• Surlar: 6,5 km uzunluğunda olup, 83 kule ve 140 burç bulunur.
• Kızılkule: 33 metre yüksekliğinde, 29 metre çapında, beş katlı, sekizgen planlı bir yapıdır.
• Tophane: Tersanenin güneyinde, iki katlı bir yapıdır.
• Malzeme: Düzgün kesme taş, tuğla ve moloz taş kullanılmıştır.
• Süsleme: Kale içinde çok sayıda çini malzeme bulunmuştur, ancak günümüze ulaşan herhangi bir süsleme unsuru yoktur.